شناخت و تنظیم هیجان

کارگاه آموزشی شناخت و تنظیم هیجان در تاریخ های 7 ، 14 و 21 آبان ماه در چارچوب برنامه های ارتقای سلامت روان دانشگاه و با تدریس آقای دکتر حسین سلیمی بجستانی برای کارکنان دانشکده ارتباطات برگزار شد.

 کارگاه «شناخت و تنظیم هیجان» با هدف افزایش سواد هیجانی و تقویت مهارت‌های مدیریت احساسات برگزار شد. این کارگاه با ارائه ترکیبی از مباحث علمی، مثال‌های کاربردی و فعالیت‌های گروهی، تلاش داشت شرکت‌کنندگان را با سازوکار هیجان‌ها و شیوه‌های تنظیم آن‌ها آشنا کند.

در بخش نخست، مدرس به تعریف هیجان به‌عنوان یک واکنش چندبُعدی پرداخت؛ واکنشی که شامل مؤلفه‌های شناختی، فیزیولوژیک و رفتاری است. او توضیح داد که هیجان‌ها نقش مهمی در سازگاری، ارتباطات بین‌فردی و تصمیم‌گیری دارند و به ما کمک می‌کنند نیازها و ارزش‌های خود را بشناسیم. سپس تفاوت مفهومی «حس»، «احساس» و «هیجان» تشریح شد تا شرکت‌کنندگان بتوانند منشأ و ماهیت تجربه‌های هیجانی خود را دقیق‌تر درک کنند.

در ادامه، به تأثیر هورمون‌های اساسی مانند دوپامین، سروتونین، آدرنالین، اکسی‌توسین و کورتیزول بر حالت‌های روانی اشاره شد و این‌که چگونه تغییرات آن‌ها می‌تواند احساساتی نظیر اضطراب، شادی، وابستگی یا خشم را تقویت یا تضعیف کند. مدرس همچنین توضیح داد که هیجان‌ها در یک طیف قرار دارند؛ از سطح سالم و سازگارانه تا سطح شدید و بیمارگونه که گاه نیازمند مداخله تخصصی است.

یکی از نکات کلیدی کارگاه، تاکید بر نقش تفسیر ذهنی در تجربه هیجان بود؛ اینکه رویدادهای مشابه می‌توانند در افراد مختلف، واکنش‌های متفاوتی ایجاد کنند زیرا هر فرد براساس تجربه‌های قبلی، باورهای عاطفی و طرح‌واره‌های ذهنی خود موقعیت را ارزیابی می‌کند. همچنین بیان شد که بخشی از هیجان‌ها ماهیت نیابتی دارند و از طریق الگوهای هیجانی والدین، شیوه تربیتی یا فضای خانواده در ما شکل می‌گیرند.

این کارگاه به‌صورت مشاوره گروهی اداره شد تا فضای تعامل، بازتاب‌گری و یادگیری مشترک فراهم شود. شرکت‌کنندگان نمونه‌هایی از موقعیت‌های اضطراب‌آور یا موقعیت‌هایی که هیجانات شدیدی را تجربه کرده بودند مطرح کردند و احساسات، نشانه‌های بدنی و رفتارهای خود را در آن شرایط بازگو کردند. سپس با هدایت مدرس، چرخه «فکر ـ احساس ـ رفتار» در هر نمونه بررسی شد و راهکارهای سالم‌تر برای مواجهه و تنظیم هیجان معرفی گردید. این رویکرد مشارکتی باعث شد افراد هم از تجربه‌های شخصی خود و هم از تجارب دیگران بینش بگیرند و مهارت‌های عملی‌تری برای مدیریت هیجان کسب کنند.

در پایان جمع‌بندی شد که شناخت دقیق هیجان‌ها، پذیرش تجربه‌های عاطفی، بازنگری شناختی، تنفس و آرام‌سازی فیزیولوژیک و ارتباط جرأت‌مندانه از مهم‌ترین ابزارهای تنظیم هیجان هستند؛ ابزارهایی که می‌توانند به بهبود کیفیت زندگی، کاهش تنش‌های محیط کار و ارتقای سلامت روان کمک کنند.